Чугаа үезинде бодун топтуг алдынары ниити аажы-чаң культуразының чарылбас кезээ. Оларны сагып чаңчыгары чугула.
Тыва улус аразында «дуңмай», «акый», «угбай» деп чугааны эгелээр. Ооң соон дарый: «Силерден айтырып болур бе?», «Буруулуг болдум, бо чоокта Каа-Хемче углай чоруур автобус доктаамы кайда ирги?” – дээн чижектиг айтырыгларны ээлдек-эвилең салыр. Ээлдек-эвилең чугаа чокта, херек бүтпейн барып болур.
Бир чүве дилээр дээнде, «айтып бериңерем», «чугаалап бериңерем», «ап бериңерем» деп ээлдек сөстерни ажыглаар. Чижээлээрге, «Угбай, мени мурнуңарже эрттириптер силер бе?», «Буруулуг болдум, дуу ол сарыг сумканы ап бээр силер бе, мээң холум четпейн тур» – деп, ээлдек дилээр. Бир эвес бир кижи силерге дуза кадыпкан болза, ыяап-ла «Улуу-биле четтирдим» деп чугаалаар.
Кижилер янзы-бүрү байдалдарга чугаалажыр. Бот-боттары-даа таныжар, бир кижини өске кижиге-даа таныштырар таварылга турар. Ынчангаш чугаа ужурларында чаңгыс аай дүрүм чок-даа болза, ниити сагыыр чүүлдер турар.
(Материалды “Улусчу ужурлар” номундан алган»)
Чуруктуң автору Туяна Тумат.