«Улуг угаанныг эртемден өгбевис Моңгуш Лопсан-Чиңмиттиң Тываның күрүне архивинде кадагалаттынып чыдар эрги моол дылда бижээн ажылындан тыва дыл дугайында кыска үзүндүнү эртемден Кыргыс Тадаевич Аракчааның очулгазы-биле маңаа киирип көрейн.
“Чаа бижикти чогаадып тура, чонувус бодунуң төрээн дылын черле чидирбезин дээн бодалды кижилерге айтып, сургап, өөредип, ону чагыырының чугулазын билбишаан, чиңгине тыва дылдың Тыва черимге улам быжыга бээрин күзээр-дир мен. Барыын Моолда болгаш Кыдаттың Соңгу-Барыын кыдыг-кызыгаарында, Көпсү-Хөл кавызында Хаасуут кожуунунда, Хаан-Көгей сынының эдээнде чурттап чоруур чамдык урянхайларның тываларның төрээн дылын чидирип алганын, оларның хөй кезииниң моол дылда чугаалажып чоруур “аарышкылыг дуржулгазын” утпайн, ооң хомуданчыын, биске өөредиглиин бодап чоруур ужурлуг бис. Тыва омак-сөөк дөзүвүстү, хан-төрел өгбелеривисти, хин-төрелди хүндүлежир ёзу-чаңчылдарывысты сагывастаанывыстың хайы-биле амгы аныяктарывыс ону уттуп эгелээн-дир. Ол кандаай чүвел? Ындыг бооп болур ужурлуг чүве бе?” дээн 90 ажыг чыл бурунгаар бижээн улуг эртемден М.Лопсан-Чиңмит өгбевистиң сөстери бистиң бо хүннерде байдалывыска база дорт хамааржыр деп бодаар мен».
Чурукта: (солагай талазындан) К. Дондук, Монгуш Лопсан-Чиңмит (ортузунда), Нацев.