«Тергиин тыва дыл башкызы» деп республика чергелиг тыва дыл болгаш чогаал башкыларының аразынга мөөрей 2026 чылдың октябрьның 13-14 хүннеринде чарлаттынган турган. Кожууннарга шылгарап үнген 17 башкыларны болгаш жюри кежигүннерин Кызыл хоорайның 9 дугаарлыг гимназиязының башкылары чылыг, чырык өргээзинге уткуп хүлээп алганнар.
Мөөрейниң ийи дугаар чымыштыг хүнүнде чамдык башкыларның кичээлдери болгаш «Мастер-класс» деп шылгалдалар болуп эрткен. 1-ги болгаш 2-ги шылгалда соонда, 3-кү шылгалдага, «Мастер-класска», 6 башкы илереттинип үнген: Күжүгет Азияна Николаевна (Кызыл-Мажалыктың 2 дугаар школазы); Монгуш Айлана Борбак-ооловна (Каа-Хем суурунуң 2 дугаар школазы); Пильчеймаа Айлана Оран-ооловна (Суг-Бажы ортумак школазы); Сат Анай-Хаак Конзайевна (Черби школа-интернады); Хертек Айлаң Очуровна (Шуй ортумак школазы); Ховалыг Чодураа Адар-ооловна (Мөген-Бүрен ортумак школазы).
Шылгараан башкыларның ажылдарын жюри кежигүннери үнелеп, башкы бүрүзүнүң арга-дуржулгазын демдеглеп, дараазында ажыл-ижинге чедиишкиннерни күзевишаан, башкы бүрүзүнүң арга-дуржулгазының аайы-биле дараазында түңнелдерни үндүрген:
I черге төлептиг болган – Анай-Хаак Конзайевна Сат (Черби суурда школа-интернаттың башкызы);
II черге төлептиг болган –Айлана Орлан-ооловна Пильчеймаа (Суг-Бажы ортумак школазының башкызы);
III черге төлептиг болган – Чодураа Адар-ооловна Ховалыг (Мөген-Бүрен ортумак школазының башкызы).
Тускай шаңналдарга төлептиг болган:
«Төрээн (тыва) дылдың кадагалакчызы» деп башкыларның профэвилелиниң шаңналын Кызыл кожууннуң Каа-Хем суурунуң 2 дугаар школазының башкызы Монгуш Айлана Борбак-ооловна алган.
«Үе-биле деңге баскан башкы» деп тускай шаңналды Кызыл-Мажалыктың 2 дугаар школазының башкызы Күжүгет Азияна Николаевна алган.
«Төөгүге хумагалыг башкы» деп тускай шаңналды Шуй ортумак школазының башкызы Хертек Айлаң Очуровна алган.
Тиилекчилер болгаш тускай шаңналдарга төлептиг болган башкыларны Тыва Республиканың Чазак даргзының оралакчызының хүлээлгелерин күүседип турар – Тыва Республиканың Өөредилге яамызының сайыды Алексей Викторович Сазан-оол биле Национал школа хөгжүдер институттуң директору Елена Мандан-ооловна Куулар байыр чедирип сөс алгаш, өртектиг шаңналдарны болгаш сертификаттарны тывысканнар. Мөөрейге киржип келген башкыларның хей-аъдын көдүрүп, амгы болгаш келир үеде тыва дыл башкылаашкынының чидиг айтырыгларын үргүлчү холга ап, деткип чоруурунуң дугайында чылыг-чымчак сөстерни Тыва Республиканың Өөредилге яамызының ниити өөредилге килдизиниң даргазы Светлана Владимировна Монгуш чугаалаан.
Төрээн дылывысты улаштыр сайзырадыр сорулгаларны чедип алыры-биле кады ажылдажылгага Национал школа хөгжүдер институттуң кыйгырыынга саат чокка харыылап, дузазын чедирген деткикчилер:
«Урянхай» аттыг дыштанылга чери, удуртукчузу Шораан Михайлович Хертек. Чонга таарымчалыг, оран-саваны бараалгадып, дыштанылга, туризм ажылындан аңгыда, дуза дилээн чаңгыс чер-чурттугларынга деткимчени көргүзүп, буянын чедирип чоруур. vk.ru/uriankhai_rest?yscli…
Дылдар школазы «Школа мечты», удуртукчулары Сумьяа Мергенович Ондар болгаш Анна Шолбановна Сарыгбай. Ук школада 3 хардан тура чаштарны база улуг улусту англи, кыдат, көрей, япон дылдарда өөретпишаан, өөредилге программазында тыва үлегер чугааларны, тывызыктарны ажыглап, кыс уругнуң болгаш оол уругнуң бүдүжүнүң дугайында кижизидилгелиг тайылбырларны кылып, салгалдар аразында төрээн дылының үнезиниң дугайында үлегерлиг методиканы ажыглап турар чаа көрүштүг тускай школа.
vk.ru/dream_school17
Виктор Көк-оол аттыг хөгжүм-шии театрының артизи Айзаана Чылбак-оол; Хөгжүм болгаш самның «Саяннар» аттыг национал театрының артистери: Салбакай Борбак-оол, Оранмаа Маадыр-оол, Долгармаа Хуужаан; Кызылдың 9 дугаар Гимназиязының директорунга, башкыларынга болгаш өөреникчилеринге; ол-ла школаның «Амырга» аттыг ансамбли, удуртукчузу – Седен Оттук-оолович Иргитке Национал школа хөгжүдер институттуң мурнундан өөрүп четтиргенин илереттивис. Хүндүлүг деткикчилер, силерниң деткимчеңер ачызында «Тергиин тыва дыл башкызы» деп мөөрей байырлыг шинчиге, бедик деңнелге эртер аргалыг болган.
Медээни белеткээн: Монгуш А. А., тыва дыл лабораториязының эргелекчизи
