Бүдүү хүнү дээрге, эрги чылдың эң сөөлгү хүнүн ынча дээр. Бурун ай санаашкыны-биле бүдүү дүнезинде ай үнмес, ёзулуг-ла “аът кулаа көзүлбес” апаар. Бо хүнге чедир хамык чүүлүн аштап арыглап, идик-хевин чуп, арыгланып-аштанып алган турар ужурлуг. Бөгүн хирлиг ажыл кылбас, аажы-чаңны холга тудар, Шагааның аъш-чемин белеткээр, үүжезин чазып, ужа-төжүн, эът-чемин быжырар, чулазын белеткээр.
Бүдүү кежээзинде “чүк үндүрер” деп айырымчы ёзулал эртер. “Чүк үндүрер” дээрге кижиниң ол чылда чогумчалыг чүгүнче ис баштап каарын ынча дээр. Чүк үндүргеш келген кижини ак чем-биле уткуур.
“Өг карактадыр” деп ёзулал база бар. Ооң утказы: өгнү азы бажыңны кандыг-бир дом-биле камгаладыры. Оларны (чижээ, тенниг хараганны, кызыл сөөскенни, артышты) өгнүң азы бажыңның эжиинге (бозагазынга) азып каар. Ол дээрге, өөнге бүдүн чыл дургузунда аза-четкер, хамык багай чүве кирбезин деп оштаар болгаш ону «өг карактаар» деп адаар.
Тываның гуманитарлыг болгаш социал-экономиктиг тускай шинчилелдер институдунуң медээзи.