Кужугет Серээевич Шойгу – төрээн чонунуң төөгүзүнүң болгаш чаңчылдарының ёзулуг кадагалакчызы

Кужугет Серээевич Шойгу – төрээн чонунуң төөгүзүнүң болгаш чаңчылдарының ёзулуг кадагалакчызы, чырык угаанныг, чылыг сеткилдиг өгбевис – Тыва Арат Республиканың үежизи.
Ол 1921 чылда Тываның эң-не чараш булуңнарының бирээзи – Бай-Тайга кожууннуң Кара-Хөл сумузунга төрүттүнген. Кадарчының чымыштыг ажылындан эгелээш, СЭКП Тыва обкомунуң секретары болгаш Тыва АССР-ниң Сайыттар чөвүлелиниң Даргазының оралакчызынга чедир нарын орукту эрткен. Кужугет Серээевич Шойгу Тыва Арат Республикага улус өөредилгезиниң деңнелин көдүреринге – бижик билбес чорукту узуткаарының идепкейлиг киржикчизи. Ада-чурттуң Улуг дайынының чылдарында алдын уургайынга баштайгы тыва дагжыларның мурнуку одуруунга ажылдап чораан.
Ол бөдүүн эвес, чогаадыкчы байлак, солун чуртталганы чурттап эрткеш, Тываның төөгүзүнде балалбас чырык исти арттырып каан. Кужугет Серээевич көскү күрүне болгаш партийжи ажылдакчы болурундан аңгыда, ол чогаалчы, салым-чаяанныг журналист чораан. Тываның Күрүне архивин, республиканың «Шын» солунун удуртуп турган.
Кужугет Шойгу – тыва чонунуң хамааты быжыг бот-медерелдиг, идегелдиг чоргааранчыг оглу. Ооң бүгүдеге идепкейлиг чораан амыдыралы, төрээн черинге ынакшылы «Үе болгаш кижилер», «Кара дастың чүү» болгаш «Таңды Тыва. Ак-көк хемнерниң болгаш хөлдерниң чурту» деп номнарындан илереп кээр. Ук чогаалдарда аныяк Тыва республиканың тургустунуп сайзырааны, чуртта болуп турган чугула төөгүлүг хүннер, төрээн Тывазының болгаш төрүттүнген чер-чурту Бай-Тайганың каас-чаражы карактарга көстүп, амгы үениң аныяк салгалдарынга чагыг, кыйгырыг барымдаалар кылдыр чуруттунуп кээр.
Кужугет Серээевич – төрээн чериниң дугайында эң-не солун үнелиг медээлерни чыып киирген «Урянхай. Тыва дептер» деп 7 томнуг антологияның редактору.
Уруглары ооң изин истеп, күш-ажылчы болгаш чогаадыкчы салым-чаяанныг болганында кижи кайгаар чүүл чок. Делегейде билдингир камгалакчы, Россияның маадыры Сергей Кужугетович база көскү күрүне ажылдакчызы, Күрүне Думазының депутады чораан Лариса Кужугетовнаның Россияның болгаш Тыва Республиканың сайзыралынга, чурттуң төөгүзүн камгалап кадагалаарынга киирген улуг үлүг-хуузу үнелеп четтинмес.
#100летТНР #ШойгуКүжүгет #ирнш #минобрнаукитыва

Хүндүлүг Владислав Товарищтайович!

Тыва Республиканың Баштыңы – Тыва Республиканың Чазааның даргазынга соңгутканыңар-биле изиг байыр чедирип тур бис. Удуртукчу арга-дуржулгаңар болгаш ажыл-ишчи шынарыңар-биле чоннуң улуг хүндүткелин чаалап алган силер. Чаа улуг албан-хүлээлгеңерге Силерниң ажылыңар чоннуң амыдыралын экижидеринче, сагыш-сеткил, мөзү-шынар культуразын бедидеринче база төрээн Тывавыстың социал-экономиктиг сайзыралынче угланырынга бүзүреп тур бис.
Өөредилгеге хамаарышкан айтырыгларны шиитпирлежиринче, ооң иштинде башкыларга социал деткимче көргүзери – бистерге дыка чугула айтырыг, ынчангаш Силерге сеткиливистен өөрүп четтиргенивисти илередип тур бис. Силерге быжыг кадыкшылды, төрээн черивистиң бурунгаар сайзыралы, тыва чоннуң амыдырал-чуртталгазының чаагай чоруу дээш улуг харыысалгалыг, чымыштыг ажылыңарга чедиишкиннерни күзедивис!
Хүндүткел-биле,
Национал школа хөгжүдер институттуң директору С.С. Товуу, коллективинден