Өөредилге болгаш эртем яамызының Национал школа хөгжүдер институдунуң кылып үндүргени 5-9 класстарның тыва дыл болгаш төрээн чогаал номнарының сигналдыг экземплярлары келген

Тыва Республиканың Чазааның 2017 чылдың апрель 7-де үндүргени № 152 дугаар доктаалы ёзугаар “2017-2020 чылдарда тыва дылдың сайзыралы” деп күрүне программазының база бир кол айтырыы – тыва дыл болгаш тыва чогаал номнарының эртем шугумнарын (предметные линии) чаартып кылыры. Ынчангаш Национал школа хөгжүдер институттуң эртем ажылдакчылары болгаш Тываның күрүне университединиң эртемден башкылары 2017 болгаш 2018 чылдарда өөредилге номнарын чаартып кылыр дээш шудургу ажылдааннар.

2017 чылда 1-4 класстарның тыва дыл болгаш литературлуг номчулга номнарының эртем шугумун кылып дооскаш, Россияның өөредилге академиязының (РАО) экспертизазынче дужааган турган. Өөредилге академиязының экспертизазын эки эрткен. Бо хүннерде 1-4-түң номнары Россия Федерациязының чырыыдыышкын яамызында экспертиза эртип турар. Ону эрткен соонда федералдыг даңзыже кирер.

2018 чылда 5-9 класстарның тыва дыл болгаш төрээн чогаал номнарының эртем шугумун кылып дооскаш, ноябрь 9-та,  институттуң мурнундан Алефтина Сугдуровна Шаалы Москвага баргаш, Россияның өөредилге академиязынга сигналдыг экземплярларны чедирип дужааган. Эрткен неделяда Красноярск хоорайның “Офсет” аттыг ном парлаар чери 5-9 класстарның тыва дыл болгаш тыва чогаал номнарының сигналдыг экземплярларының артыын чоргузуп берген. Өөредилге номнары-биле чергелештир методиктиг сүмелерни база институттуң парлалга килдизинге парлап үндүрген. Бо хүннерде ном авторлары кылган номнарының номчулгазын кылып турар. Өөредилге номнарын номчаан соонда сайгарылгазын база катап кылырлар.

1-9 класстарның тыва дыл, литературлуг номчулга болгаш төрээн чогаал номнарының чаартынып, чаа үениң негелделеринге дүүштүр чырыкче үнүп келгенинге автор башкыларга дыка улуг өөрүп четтиргенивисти тываның бүгү өөреникчилериниң болгаш ада-иелериниң, башкыларының мурнундан илередир-дир бис. Оларга Н.Ч. Дамба, А.К. Ойдан-оол, Л.С. Кара-оол, Л.Х. Ооржак, А.Д. Иргит, С.Ч. Иргит (1-4 класстар), М.В. Бавуу-Сюрюн, К.Б. Доржу, Б. Ч. Ооржак, А.Б. Хертек, Ч.А. Сарыглар, М.Н. Ооржак, Е.Т. Чамзырын, М.А. Күжүгет, Л.Х. Ооржак, А.С. Шаалы, Н.Ш. Куулар, А.Х. Херел (5-9 класстар) хамааржырлар. Номнарның үе-шаанда чырыкче үнгени авторларның ийи чыл дургузунда эрес-шудургу, билдилиг ажыл-ижиниң түңнели-дир. Амыр-дыжын уттупкаш, кадыын-даа камнавайн, дүн-хүн дивейн, Тываның өзүп олурар чаш ажы-төлдериниң келир үези дээш өөредилге сайыдының айыткан кыска хуусаазында четтигип ажылдааннар. Оон ыңай редакторлар болгаш корректорлар, техниктиг редакторлар база программистерниң ажылын онзагай демдеглээр болза эки. Оларга Л.А. Ооржак, Л.Д. Донгак, Ч.Е. Ооржак, Е.А. Сат, А.А. Күжүгет, В.Ш. Чамыян, Ч.С. Шалык хамааржыр.

Бо бүгү ажылдың үре-түңнелдиг бүде бергени дээш, Тыва Республиканың Баштыңы Шолбан Валерьевич Кара-оолга өөрүп четтиргенивисти илеретпес аргажок. Чүге дээрге, Шолбан Валерьевич ноябрь 1-ни Тыва дыл хүнү кылдыр чарлааш, “2017-2020 чылдарда тыва дылдың сайзыралы” деп күрүне программазын бадылап кылып кааны кончуг улуг идиг болуп турар. Бир эвес ол программа иштинге акша-төгерикти салып кагбаан болза, номнар каяа бижиттинер. Кончуг-ла таарымчалыг, ажыктыг күрүне программазы болуп турар. 1-9 класстарның тыва дыл болгаш төрээн чогаал номнарын кылырынга 2017-2018 чылдарда  9 млн. ажыг акша чарыгдаттынган. 2020 чылга чедир ам-даа хөйнү кылыр бис.

Өөредилге номнарының парлаттынып үнүп келгениниң дугайында медээни тыва телевидениеге ноябрь 26-да тайылбырлап көргүскен.

5-9 класстарга Тыва дыл болгаш Торээн чогаал ооредилге номнарынын чырыкче унеринин дугайында. avi

Ответить

Войти с помощью: